Melanoom herkennen:

De Chaos & Clues zakkaart

Melanoom is verantwoordelijk voor het grootste deel van de huidkankersterfte. De overlevingskans is sterk afhankelijk van het stadium bij diagnose: een melanoom dat vroeg wordt ontdekt en verwijderd heeft een 5-jaarsoverleving van meer dan 98%, terwijl dit bij gemetastaseerde ziekte daalt naar minder dan 30%.

Close-up van een stethoscoop

Eerstelijnsbeoordeling

Huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners zijn vaak de eerste die een verdachte afwijking zien. Het is daarom essentieel dat zij beschikken over een betrouwbare en snelle methode om melanocytaire huidafwijkingen te beoordelen en te beslissen wanneer doorverwijzing of excisie noodzakelijk is

Dermatoscopie verhoogt de diagnostische nauwkeurigheid voor melanoom herkenning aantoonbaar ten opzichte van beoordeling met het blote oog en vermindert tevens het aantal onnodige biopsieën en excisies van benigne afwijkingen.

Het Chaos & Clues algoritme: eenvoudig en effectief

De Chaos & Clues methode is ontwikkeld als een toegankelijk en snel te hanteren dermatoscopie algoritme, speciaal geschikt voor gebruik in de dagelijkse praktijk.

Het werkt in drie stappen:

Stap 1 – Is de laesie melanocytair?

Bepaal eerst of er sprake is van een melanocytaire laesie aan de hand van kenmerkende dermatoscopische kenmerken: een reticulair of globulair pigmentnetwerk, een combinatie hiervan, of bloedvaten in kommavorm. Bij twijfel moeten andere diagnoses zoals verruca seborroica, lentigo solaris, dermatofibroom of gepigmenteerd basaalcelcarcinoom worden overwogen.

Stap 2 – Is er CHAOS?

Chaos betekent: asymmetrie van structuur en/of kleur. Vergelijk de laesie van links naar rechts en van boven naar onder. Is er geen chaos? Dan is de laesie waarschijnlijk benigne en volstaat documentatie of geruststelling. Is er wél chaos? Dan ga je verder naar stap 3.

Stap 3 – Zoek CLUES

Bij chaos zoek je naar één of meer van de volgende zeven klassieke clues voor maligniteit:

  • Eccentrisch structuurloos gebied
  • Dikke reticulaire lijnen
  • Grijze of blauwe structuren
  • Perifere zwarte dots en clods
  • Radiale lijnen of pseudopods (segmentaal)
  • Witte lijnen (shiny white lines)
  • Polymorfe vaten

Al één clue bij aanwezige chaos is voldoende om de laesie als verdacht te beschouwen, met als consequentie een (spoed)verwijzing conform de NHG-richtlijn verdachte huidafwijkingen of een excisie volgens lokale afspraken.